zondag 25 oktober 2015

Psychomotorische Struikelblokken

In zijn boek "Zen en de kunst van het motor onderhoud" (hoofdstuk 26) benoemt Robert Pirsig een aantal psychomotorische struikelblokken:

Slecht gereedschap
Men zegt wel eens: goed gereedschap is het halve werk. En zo is het ook. Je kunt beter goed 2e hands gereedschap hebben dan slecht nieuw.

Slechte werkomgeving
Met name verlichting is belangrijk; je kunt er veel vergissingen mee voorkomen. Je maakt nu eenmaal meer fouten als je het allemaal niet goed kunt zien. Bovendien wordt je sneller moe. Een beetje lichamelijk ongemak is onvermijdelijk, maar het moet niet te gek worden. Zorg daarom voor een prettige lichaamshouding. Let op de temperatuur: als het te koud is dan ga je gehaast werken en als het te warm is dan wordt je woededrempel verlaagt.

Spierongevoeligheid
Hiermee doelt Pirsig op een gebrek aan gevoel voor materialen. Het is het 'fingerspitzengefühl'. Je moet gevoel hebben voor de elasticiteit van materialen, maar ook voor de weekheid ervan. Oppervlakken kunnen weinig hebben. Hou hier rekening mee als je met precisie onderdelen werkt. gebruik in zulke gevallen gereedschappen van een zachter materiaal.

Er zijn ook struikelblokken die meer betrekking hebben op de perceptie en het denken:

Eigendunk
Hierdoor wordt je minder (zelf-) kritisch; je ziet nieuwe feiten niet. Je hebt een ego te verdedigen en een zelfbeeld te beschermen. Je geeft niet graag toe dat je het bij het verkeerde eind hebt. Wat helpt is om jezelf eraan te herinneren dat je echt niet minderwaardig wordt als je een fout maakt. Iedereen maakt wel eens fouten. Daarbij bieden fouten je juist de mogelijkheid te leren.

Angst
Bang zijn om fouten te maken komt door een combinatie van een te grote motivatie en zelfonderschatting. Goede remedie: schrijf in een dagboek over je angst.

Verveling
Als je je gaat vervelen, dan moet je even wat anders gaan doen. ga film kijken, slapen of een kop koffie drinken.

Ongeduld
Dit is een gevolg van een te optimistische inschatting van de benodigde tijd. Houd de wet van Hofstadter in gedachten: "alles duurt langer dan je denkt, zelfs als je rekening houdt met de wet van Hofstadter". Daarnaast hecht je misschien teveel belang aan je takenpakket; je hebt het gevoel dat je erg veel te doen hebt en daarom wil je de dingen zo snel mogelijk af hebben. Misschien niet zo'n heel aangenaam advies, maar bedenk dat je op een dag zult sterven. Jij kunt dan niet langer alle dingen doen waarvan je vindt dat je die moet doen. En toch zal ook zonder jou de wereld gewoon blijven doordraaien. 'Memento mori' (gedenk te sterven). Dat helpt je te relativeren.  


Als je bij het uitvoeren van je werkzaamheden merkt dat dingen niet lekker lopen, kun je het overzicht van bovenstaande struikelblokken gebruiken om na te gaan waar dat aan kan liggen en wat je er aan kunt doen.




vrijdag 22 augustus 2014

Hoe leren mensen een nieuwe vaardigheid?

In het artikel “Recept voor een goede (praktijk)les” besprak ik een stappenplan dat je kunt gebruiken als je vaardigheden wilt onderwijzen. In dit artikel wil ik meer ingaan op de processen die een leerling doormaakt wanneer hij iets nieuws leert. 

Ik heb het artikel in de eerste plaats geschreven voor mensen die zich (al dan niet professioneel) met lesgeven bezig houden. Maar ook als je zelf een nieuwe vaardigheid aan het leren bent is het interessant. Zo hebben de inzichten die hier besproken zullen worden mij persoonlijk goed geholpen om meer geduld met mezelf te hebben als ik iets onder de knie probeerde te krijgen en het voor mijn gevoel niet snel genoeg ging. Dat kwam omdat ik beter begreep welke processen ik tijdens het leren doormaakte.

donderdag 7 augustus 2014

Definitie van Leren

Wat is een goede definitie van leren?

Misschien dit:

Leren is het op geleide van teruggemelde resultaten de handelswijze structureel verbeteren.

Als ik er zo over nadenk dan geldt dit voor alle lerende systemen: van een bedrijf dat producten en diensten verbetert tot een individu dat een nieuwe vaardigheid leert.

De definitie kan worden toegelicht met behulp van de uitdrukking:

"Een ezel stoot zich in 't gemeen, geen tweemaal aan dezelfde steen."

Tijdens het lopen (handelswijze) stoot de ezel zich aan een steen (resultaat). Dit doet pijn (terugmelding), de ezel registreert en onthoudt deze pijnlijke ervaring en ontwijkt de steen in het vervolg (structureel verbeterde handelswijze).

dinsdag 15 juli 2014

Recept voor een goede (praktijk)les

"Geef een mens een vis en hij heeft eten voor één dag. Leer een mens vissen en hij heeft eten voor zijn hele leven." (Chinees spreekwoord)

Stel, je wilt iemand leren hoe je iets doet. Hoe pak je dat aan?
Misschien ben je een enthousiast danser en wil je een ander leren dansen. Of je moet een nieuwe collega leren hoe bepaalde werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Het kan zijn dat je trainer bij een sportclub bent en specifieke vaardigheden van de spelers wilt verbeteren. Of je wilt ouderen met computers leren omgaan.

Deze voorbeelden zijn heel divers, maar wat ze gemeen hebben is dat degene die iets gaat leren – een leerling – simpel gezegd aanvankelijk iets nog niet kan/weet. Het uiteindelijke doel is dat hij datgene wel kan/weet. Om daar te komen moet hij een leerproces doorlopen. Het is aan jou als instructeur om het leerproces voorspoedig te laten voorlopen.




Ongeacht van wat je je leerlingen wilt leren, om tot een goede les te komen moet je systematisch volgens een stappenplan te werk gaan. Een goede voorbereiding is hierbij het halve werk. In dit artikel geef ik je een stappenplan dat je kunt gebruiken om tot een goede praktijkles te komen. Ik heb het hier over 'praktijkles', omdat dit artikel is toegespitst op het onderwijzen van vaardigheden.


maandag 26 mei 2014

Variatie aanbrengen in het dansen

In de spannende roman “De Judas Documenten” van Rainer M. Schröder, raakt één van de hoofdpersonen in een zwaardgevecht met een vampier verwikkeld. Tijdens het gevecht herinnert de hoofdpersoon zich dat zijn scherm-instructeur ooit zei dat de meeste vechters zich beperken tot een paar manoeuvres die zij zeer goed beheersen. Als je er achter komt welke manoeuvres steeds terugkomen, dan kun je je tactiek daarop afstemmen.

Ik zie dat ook bij het dansen. Veel dansers beperken zich tot slechts een klein aantal dansmoves. Als je goed oplet, zie je dat zelfs zeer bedreven dansers vaak een relatief beperkt repertoire aan moves gebruiken. Het komt voort uit de menselijke neiging zich volgens gewoontepatronen te bewegen. Om maar eens wat beeldspraak te gebruiken: je kiest eerder voor de bekende snelweg dan voor een onbekend zandpad.

Je kunt dit ondervangen door heel bewust variatie aan te brengen. Ikzelf houd al langere tijd een notitieboek bij waarin ik dansmoves noteer (daarbij maak ik veel gebruik van FootScript). Van tijd tot tijd lees ik die notities terug om de 'vergeten' moves weer in herinnering te brengen. Ook is het goed om geregeld naar dansvideo's op bijvoorbeeld YouTube te kijken. Wees daarbij niet afkerig van eenvoudige figuren, want die kunnen hele verrassende variaties zijn waar je zelf nooit op zou zijn gekomen. Durf te experimenteren op de dansvloer!

zondag 18 mei 2014

Onvoorspelbaarheid

In deze snel veranderende wereld zijn beheersbaarheid en voorspelbaarheid een illusie. Je kunt gewoon niet alle eventualiteiten incalculeren. Ook al analyseer je alles nog zo grondig en bereken je alle risico's nog zo zorgvuldig, er zullen altijd wel dingen gebeuren die je totaal niet zag aankomen.

Hoewel die onvoorspelbaarheid ons soms bijzonder onaangename verrassingen kan bezorgen, kan het ook onverwachte kansen bieden. Het te boven kunnen komen van tegenslagen – en het kunnen benutten van onverwachte kansen – is een kunst. En net als de onvoorspelbaarheid zelf, heeft ook de kunst om er mee om te gaan iets ongrijpbaars. Er is geen vastomlijnde methode voor, het lijkt meer een kwestie van mindset te zijn.

Omdat ik het zo'n belangrijk onderwerp vind, zal ik er op dit blog vaker op terugkomen. Alle posts die hier over gaan zullen gelabeld worden als “veerkracht”.

Veerkracht verwijst naar het metafoor van de rietstengel in de storm. De rietstengel buigt mee met de wind en zal daardoor niet breken. Hoewel het vermogen met onvoorspelbaarheid om te gaan meer is dan alleen maar meebuigen, kies ik er toch voor om het met "veerkracht" aan te duiden.

zaterdag 8 februari 2014

Danspassen onthouden met FootScript

Je kunt danspassen in woorden beschrijven, bijvoorbeeld: "doe op tel 1 met links een stap naar voren, maak op 2 met rechts een pas op de plaats, en doe op tel 3 met links een stap naar achteren, etc." Deze verbale instructies zijn echter heel lastig te volgen. En dan zijn dit nog vrij eenvoudige instructies, kun je nagaan hoe moeilijk het wordt als het om complexer voetenwerk gaat. Het is daarom veel handiger om een visueel notatiesysteem te hebben waarmee je danspassen weergeeft. Een veelgebruikte manier hiervoor is het tekenen van voetafdrukken zoals je hieronder ziet:



Deze relatief natuurgetrouwe voetafdrukken zijn echter vrij bewerkelijk om te tekenen, zeker als je ondertussen aan het uitvogelen bent hoe de danspassen in een dansmove ook al weer gaan.

Ik vroeg me af of ik de voetafdrukken niet verder kon vereenvoudigen. Ik bedacht me dat de vereenvoudigde symbolen in ieder geval aan de volgende twee eisen moeten voldoen: